Stanisława Głowacka – twórczyni ludowa i mistrzyni tradycyjnego rękodzieła regionu iłżeckiego. Zajmuje się haftem, koronkarstwem oraz lalkarstwem, czerpiąc z tradycji przekazywanej z pokolenia na pokolenie. W swojej twórczości wykonuje lalki iłżeckie z naturalnych materiałów, m.in. drewna, lnu i włóczki. Poprzez twórczość, działalność edukacyjną i przekazywanie umiejętności kolejnemu pokoleniu przyczynia się do zachowania tradycji rękodzieła i lalkarstwa iłżeckiego.

 

Matylda Pońska – adeptka twórczości ludowej, instruktorka edukacji kulturalnej i animatorka związana z Domem Kultury „Idalin” w Radomiu. W swojej pracy łączy edukację artystyczną z poznawaniem lokalnych tradycji i dziedzictwa kulturowego. Szczególne miejsce w jej zainteresowaniach zajmuje lalkarstwo iłżeckie. Dokumentuje zachowane ślady działalności Spółdzielni „Chałupnik”, gromadzi historyczne lalki iłżeckie oraz rozwija własną wiedzę i warsztat. Udział w programie „Mistrz–Uczeń” pozwolił jej poznawać tradycyjne techniki lalkarskie, a zdobyte umiejętności zamierza wykorzystywać w działalności edukacyjnej i międzypokoleniowej, przyczyniając się do popularyzacji i zachowania lalkarstwa iłżeckiego jako żywego dziedzictwa.

 

Prezentowana wystawa jest opowieścią o tradycji lalkarstwa iłżeckiego – rzemiośle, które przez lata było nie tylko źródłem utrzymania, ale także ważną częścią lokalnego dziedzictwa kulturowego. Jej bohaterkami są lalki i maskotki iłżeckie, wykonane współcześnie w oparciu o zachowane wzory, rozwiązania plastyczne i charakterystyczne cechy wyrobów dawnej Spółdzielni Pracy Rękodzieła Ludowego „Chałupnik” w Iłży.

 

Kolekcja powstała w ramach zadania edukacyjnego: „Lalka i maskotka iłżecka – dziedzictwo pogranicza regionów etnograficznych w edukacji kulturowej”.

Projekt zrealizowano w ramach programu stypendialnego Narodowego Instytutu Kultury i Dziedzictwa Wsi „Mistrz – Uczeń”, ze środków Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

 

Inicjatywa stała się przestrzenią spotkania doświadczenia i młodości, pamięci i współczesności, wiedzy przekazywanej przez lata oraz rąk, które uczą się jej na nowo.

Dopełnieniem kolekcji lalek i maskotek są koronki wykonane przez Stanisławę Głowacką, mistrzynię rękodzieła i osobę zaangażowaną w przekazywanie wiedzy kolejnemu pokoleniu.

Ich obecność podkreśla bogactwo tradycyjnych technik rękodzielniczych oraz pokazuje, że poszczególne dziedziny rzemiosła ludowego nie funkcjonowały w izolacji. Wspólnym mianownikiem była praca rąk, znajomość materiału, cierpliwość, precyzja i potrzeba tworzenia.

Prezentowane prace można zatem odczytywać na kilku poziomach – jako obiekty sztuki ludowej, dokument pamięci, nośniki lokalnej tożsamości, a przede wszystkim jako symbol ciągłości tradycji. Wystawa jest zaproszeniem do spojrzenia na lalkę i maskotkę nie tylko jako na przedmiot twórczości ludowej, lecz także jako na nośnik pamięci, opowieści i międzypokoleniowego przekazu.

 

Bo dopóki ktoś tworzy – tradycja żyje.

Dopóki ktoś przekazuje – pamięć trwa.

A dopóki kolejne pokolenie chce się uczyć – dziedzictwo ma przyszłość.